0587 Het Grootslag
Foto: 17-06-2017 N. Naaktgeboren


  Terug naar vorige pagina

0587 Stoomgemaal Het Grootslag 1

Plaats Andijk
Bouwjaar 1871
Architect(en) W.C. en K. de Wit
Bouwstijl  
Aandrijving Stoom, in 1927 electrisch
Monumentnummer -
Polder West-Friesland
Gesloopt Nee
Adres Dijkweg 318 Andijk
Coordinaten 52°44'44.6"N 5°11'08.9"E

In 1843 werden dertien molens in de polder Het Grootslag voor het kapitale bedrag van 60.000 gulden omgebouwd tot toen moderne vijzelmolens, een belangrijke innovatie die meer capaciteit gaf. Maar toen kwam de stoommachine.
‘Het punt kwam ter sprake in een vergadering van hoofdingelanden van 19 October 1861. Toen werd voorgesteld om een proef met een stoomgemaal te nemen als steun voor de overige molens. Dit…ontmoette hevigen tegenstand van de conservatieve heeren Neefjes, Pool, Koopman, Stapel en Renkema. Zij verzetten zich met alle kracht’. Deze rijke veehouders zaten met hun grote bedrijven vooral op de hoge gronden, waar ze ook in natte tijden konden grassen en hooien. ‘Gelukkig echter was de meerderheid er voor.
De praktijk heeft de tegenstemmers in het ongelijk gesteld. Op 19 November 1861 werd besloten om een hulpgemaal te zetten te Andijk, dit ter vervanging van de drie oude Enkhuizers molens. De kosten bedroegen, ruw genomen ƒ 27.000,-. Het werd in 1863 in gebruik genomen. De drie molens brachten ƒ 1858,- op voor de sloop’.

(Citaten uit: P. Noordeloos en J. Morsink, Geschiedenis van den polder het Grootslag)

Bron: Westfries Genootschap

Uiteindelijk werd Het Grootslag in de negentiende eeuw bemalen door 13 vijzelmolens: 5 bij Andijk, 3 net ten noorden van Enkhuizen en 5 bij Broekerhaven. Vanaf 1870 werden molens door gemalen vervangen. Het eerste werd nabij Andijk gebouwd, ter vervanging van de drie molens bij Enkhuizen.[5] In 1907 werd bij Broekerhaven een groter gemaal geplaatst, Grootslag II, dat de gehele bemaling op zich kon nemen, zodat het gemaal in Andijk nog slechts voor noodgevallen gebruikt werd. Het stoomgemaal zou later (1940) geëlektrificeerd worden, en werd in 1979 buiten gebruik gesteld.[6]

Bron: Wikipedia